Kryteria oceny rozprawki maturalnej wyjaśnione punkt po punkcie

Skąd brać kryteria

Obowiązujące kryteria i punktację publikuje CKE w informatorze oraz w zasadach oceniania do arkuszy. Liczby punktów i podział na kryteria mogą się zmieniać między formułami egzaminu, dlatego w tym tekście opisujemy sens poszczególnych kryteriów, a punktację zawsze sprawdź w aktualnym dokumencie na cke.gov.pl.

Realizacja tematu i polecenia

Sprawdza, czy odpowiedziałeś na pytanie z polecenia, czy praca ma tezę i czy rozwija wskazany problem. Praca na inny temat, nawet bardzo dobra, traci tutaj najwięcej. Jak sprawdzić: przeczytaj temat jeszcze raz po napisaniu wstępu i po zakończeniu.

Argumentacja i odwołanie do tekstów

Sprawdza, czy argumenty są poparte przykładami z wymaganej lektury lub innych tekstów, czy wynikają z tezy i czy są komentowane. Jak sprawdzić: przy każdym argumencie podkreśl przykład, a pod nim komentarz.

Kompozycja i spójność

Sprawdza układ pracy: wstęp, rozwinięcie, zakończenie, logiczne przejścia między akapitami. Spójnie napisana praca prowadzi czytelnika od tezy do wniosku bez skoków. Jak sprawdzić: zaznacz łączniki na początku akapitów, na przykład „po pierwsze”, „ponadto”, „zatem”.

Styl i język

Sprawdza zgodność stylu z formą wypowiedzi, bogactwo słownictwa i poprawność składniową. Kłopoty to powtórzenia, potoczność i zdania bez końca. Jak sprawdzić: przeczytaj pracę na głos i zatrzymaj się na zdaniach, które trzeba czytać dwa razy.

Ortografia i interpunkcja

Sprawdza zapis wyrazów i znaki interpunkcyjne. To kryteria, w których uczniowie tracą punkty najłatwiej i najgłupiej, bo wiedzą, jak jest dobrze, ale nie sprawdzają. Jak sprawdzić: przecinki przed spójnikami, zapis „nie” z czasownikami i „że” oraz „by”.

Jak Humanista odnosi się do kryteriów

Oceniamy pracę w czterech obszarach zbliżonych do tych kryteriów: realizacja tematu, kompozycja, styl i poprawność językowa. Skala w ocenie próbnej jest poglądowa. Wklej pracę w demo, aby zobaczyć, jak wyglądałby rozkład Twoich mocnych i słabszych stron. Więcej o samej ocenie na stronie jak to działa.

Jak uczyć się kryteriów

Kryteria najlepiej poznać, oceniając cudze prace. Weź dwie rozprawki, własną sprzed miesiąca i nową, i przejdź przez każde kryterium po kolei. Zapisz, co w pracy spełnia warunek, a co nie. Po kilku takich ćwiczeniach zaczynasz pisać z kryteriami w głowie.

Dobrą praktyką jest także czytanie przykładowych prac z komentarzami opublikowanych przez CKE. Zwróć uwagę, jak egzaminatorzy uzasadniają punkty. Najczęściej chodzi o konkret: przykład, który wskazuje scenę, i komentarz, który łączy przykład z tezą.

Jak połączyć kryteria z codziennym pisaniem

Nie trzeba pisać z arkuszem kryteriów przed oczami za każdym razem. Wystarczy raz w tygodniu ocenić jedną pracę punkt po punkcie, a przy pozostałych pilnować jednego wybranego kryterium. Takie podejście pozwala zmieniać nawyki stopniowo i nie przytłacza.

Z czasem zauważysz, że pewne kryteria spełniasz niemal automatycznie, a inne wymagają stałej uwagi. To dobra informacja, bo pokazuje, gdzie włożyć wysiłek w ostatnich miesiącach przed maturą.